WMCO windroos

Drie inzichten verkregen door het Corona-virus

Gepubliceerd op:

Terwijl we ons opmaken voor een tweede lockdown en er nog niet op korte termijn zicht is op een vaccin en zelfs door sommigen al gesproken wordt over een derde mogelijke lockdown in het voorjaar, kunnen we al wel spreken over de eerste inzichten die deze pandemie ons geeft. En dan wil ik het niet hebben over het ‘thuiswerken’ maar over inzichten op het gebied van ‘hygiëne’, ‘mobiliteit’ en ‘verantwoordelijkheid’.

Hygiëne

Deze pandemie heeft onze kwetsbaarheid weer eens pijnlijk blootgelegd en dat de manier waarop wij samenleven nogal ‘infectie gevoelig’ is. Tot de komst van het corona virus kenden we in de Westerse wereld min of meer twee vormen van infectie waar wij ons tot op heden relatief niet zo druk over maken. De ene infectie variant is vooral seksueel gerelateerd en daarmee doel ik op geslachtsziekten en de andere infectie variant is virus gerelateerd en hield tot voor kort in dat we verkouden konden worden of griep konden krijgen. De oplossingen voor deze twee infectie varianten waren tot voor kort simpel. De ene zo veilig mogelijk doen en de ander zoveel mogelijk weerstand opbouwen en anders gewoon lekker uitzieken. Kortom we leven in een wereld waarvan we bewust zijn van een infectiegevaar en waar we dat tot voor kort accepteerden. Corona heeft roet in het eten gegooid en laat zien dat we misschien wel veel te gevaarlijk met elkaar leven. De afgelopen decennia hebben we meerdere virussen gehad (SARS, Mexicaanse griep, ebola, etc.) en ook in de jaren tachtig hebben we de HIV infectie gehad en de kans is aanwezig, op basis van de huidige globalisering, dat we de komende decennia meerdere virus varianten kunnen verwachten.

Misschien leven we gezondheidstechnisch wel ‘op de pof’. Daarmee wil ik aangeven dat de manier waarop wij samenleven wellicht simpelweg te gevaarlijk is  en niet meer van deze tijd en dat we tot nu toe ‘geluk’ hebben gehad met onze roekeloze manier van leven. Deze periode zal aantonen of anders of veiliger leven inderdaad zal leiden tot een gezonder en een virus-weerbaarder leven, want als de theorie klopt dan zal het aantal gewone virussen en ziekte enorm moeten afnemen dit jaar. We houden afstand, we dragen mondkapjes, we reizen veel minder en we werken thuis. Dit zou er voor moeten zorgen dat alle virusvarianten in 2020 en 2021 sterk zullen moeten afnemen. Als dat inderdaad het geval is dan is het een mooi inzicht om mee te nemen voor de toekomst. We kunnen ons dan praktisch beter weren tegen huidige virussen en nieuwe virussen door een aantal praktische keuzes te maken. In kwetsbare periodes (najaar en voorjaar) even minder grote evenementen. Carnaval toch maar in de zomer vieren? Niet meer handen schudden en gewoon gepaste afstand houden op wintersport. En veel meer controle momenten inbouwen en bewuster om gaan met klachten.

Mobiliteit

Uit het verleden weten we dat een pandemie gepaard gaat met een grote mobiliteit van mensen daarmee doelend op verplaatsing van veel mensen in relatief korte tijd. Tot ruim honderd jaar geleden kwam dat niet vaak voor en de bekendste voorbeelden die we uit de geschiedenis kennen zijn de pandemie onder de indianen veroorzaakt door het kolonialiseren van Amerika in de zestiende eeuw en de pandemie van de Spaanse griep veroorzaakt door de bewegingen in de eerste wereldoorlog begin twintigste eeuw. Zoals iedereen weet, is de afgelopen honderd jaar de mobiliteit van de mens in extreme mate toegenomen. Het gevolg van onze extreme mobiliteit heeft er toe geleid dat het corona virus binnen een paar maanden werkelijk in elk land en op elk eiland ter wereld is verspreid. Zelfs landen waar ik nog nooit van gehoord had (bron: Worldometer). Ter verduidelijking deze mobiliteit is grotendeels toeristisch c.q. particulier, maar ook substantieel zakelijk. Het bizarre van deze pandemie is dat het virus in eerste instantie zakelijk is begonnen en vervolgens door particulieren is verspreid. In Europa is de uitbraak begonnen door de komst van Chinese werknemers voor een Italiaanse leerlooier in Noord Italië. Vervolgens is het via het skiseizoen, carnaval en voetbalwedstrijden (Champions League Atalanta - Valencia) verspreid. De reden waarom ik de rol van zakelijk verkeer als substantieel bestempel, is dat deze werknemers vaak onder erbarmelijke omstandigheden werken (en in dit geval zelfs ziek werden getransporteerd) en wonen en dus heel snel de bron van een infectie golf kunnen zijn.

In ieder geval is de mobiliteit flink afgenomen bij de eerste lockdown en we zien dat de huidige tweede golf grotendeels veroorzaakt is door de hernieuwde mobiliteit in de zomer. Het huidige corona virus in Nederland, waar ik zelf recentelijk ook door getroffen ben, heeft zijn oorsprong (DNA) in Spanje/Zuid Frankrijk en is meegenomen door overwegend jonge vakantiegangers. We waren redelijk door de eerste lockdown gekomen om vervolgens het virus weer vanuit het zuiden opnieuw te importeren. Kortom mobiliteit is duidelijk een voorwaarde voor een pandemie.

Maar welke inzichten brengt het ons? Zakelijk gezien is de mobiliteit flink afgenomen en in de praktijk is de economische impact daarvan gering. We merken dat we prima digitaal kunnen overleggen en het fysieke contact veel minder nodig hebben dan we dachten. Elkaar recht in de ogen kijken, kan tegenwoordig ook digitaal. Ook merken we dat ‘thuiswerken’ met de huidige technologieën een prima optie is en daarmee het woon/werkverkeer behoorlijk afneemt. Verder merken we dat vakantie in eigen land eigenlijk ook best wel leuk kan zijn. De dwangmatige behoefte dat we minimaal twee keer per jaar naar het buitenland moeten en het liefst een keer heel ver is misschien wel helemaal niet nodig. Het inzicht is denk ik niet dat we niet meer mobiel moeten zijn met zijn allen, maar dat we er bewuster mee moeten omgaan en het in ieder geval wel kunnen minderen en met name in de kwetsbare periodes waarin we ‘virus gevoeliger’ zijn. Een maatregel, die ik op basis van dit inzicht direct zou invoeren, is ophouden met die verplichte kinder- en bouwvakvakanties waarin hele groepen tegelijk op vakantie gaan en zo zijn er nog genoeg andere maatregelen te verzinnen.

Verantwoordelijkheid

Het derde inzicht en misschien wel het meest interessante is hoe mensen omgaan met verantwoordelijkheid. We zijn geneigd te kijken naar de mensen die vooral niet de verantwoordelijkheid nemen, maar in de praktijk zie je dat de overgrote meerderheid bewust is van zijn verantwoordelijkheid en deze ook neemt. Alleen verantwoordelijkheid is niet binair oftewel niet een kwestie van 0 of 1. Geen mens kan zich honderd procent en 24/7 verantwoordelijk gedragen, althans ik niet. Jongeren nemen hun verantwoordelijkheid, maar hebben ook hun momenten dat ze er even helemaal klaar mee zijn. Dat ze het uitgaan missen en de sociale interactie en zo geldt het voor iedereen. Verder heb je om ergens verantwoordelijkheid voor te voelen ook input nodig. En ik merk dat deze input te vaak vaag is. In het voorjaar moesten we allemaal in de lockdown, in de zomer leek het er op dat alles behoorlijk aan het normaliseren is en dan in het najaar gaat het niet goed en is iedereen in eens onverantwoordelijk bezig. Op basis waarvan? Een paar persconferenties en een beroep op gezond verstand? Mijn inzicht is dat mensen wel degelijk verantwoordelijk gedrag willen vertonen alleen dat daarvoor wel consistente input nodig is wat verantwoordelijk gedrag is en waarom en ook heldere maatregelen nodig hebben en niet gepraat achteraf. Verder moeten we begrip hebben dat het mensen niet altijd lukt verantwoordelijk te zijn. Vorige week ben ik ook vergeten de vuilnis aan de weg te zetten. Maakt mij dat een onverantwoordelijke huisvader?

Met name in het bedrijfsleven zien we dat het verantwoordelijkheidsbesef van medewerkers hoog is. Het gedwongen thuiswerken en de maatregelen hebben niet geleid tot aantoonbaar productieverlies of grote efficiëntie problemen bij bedrijven. Integendeel veel bedrijven constateren dat hun medewerkers overwegend goed om kunnen gaan met de verantwoordelijkheden en zijn al bezig na te denken hoe ‘thuiswerken’ en het ‘omgaan met flexibelere werktijden’ kunnen worden geïntegreerd in het post-corona tijdperk.

Persoonlijke noot

Begin oktober ben ik getroffen door het covid-19 virus tijdens het werk met inachtneming van anderhalf meter alleen langer dan vijftien minuten in dezelfde ruimte. Twee weken heeft het virus mijn longen en mijn hartspier aangevallen en mijn afweersysteem heeft gelukkig zijn werk gedaan en ik ben weer aan het opkrabbelen. Het heeft mij de tijd gegeven om over het virus na te denken en geleid tot bovenstaande inzichten. Deze inzichten zijn nog geen oplossingen, maar voor mijn gevoel geven ze wel de richting aan waar we moeten denken over oplossingen en nieuwe manieren. Ik maak me zorgen over de huidige pandemie maar eigenlijk maak ik me meer zorgen over een toekomstige pandemie.

Ik ben een positief mens en ik zie naast het leed ook veel positieve dingen tijdens deze pandemie en ik geloof ook in de kracht van de mens en zijn overlevingsdrang. What doesn’t kill you, makes you stronger’ maar een eventueel toekomstig virus dat daadwerkelijk doodt daar kom je nimmer sterker uit.

Andrei Westerink

Interesse? Neem contact op met

Andrei Westerink

Gerelateerde artikelen

#2 Mike en Andrei in gesprek

In deze afleveringen stappen we over van het strategische en organisatorische perspectief, naar het praktische en individuele perspectief.

Lees meer

#1 Mike en Andrei in gesprek

Deze podcast gaat over thuiswerken in het algemeen, thuiswerken in Corona tijd en de verantwoordelijkheid van medewerkers, ondernemers en de maatschappij.

Lees meer