wmco windroos

Creativiteit in management

Gepubliceerd op:

Creativiteit in management

Bij het horen van de naam John Cleese denk je niet meteen aan management- en organisatiebusiness. De meesten (vooral de wat oudere lezers onder ons, no offence) denken eerder aan een deelnemer uit de Monty Python Flying Circus show uit 1969-1974 en aan de eigenaar van het hotel: "Fawlty Towers" aan de Engelse zuidkust in Swanage. Toch kan deze man een significante impact hebben op jouw business. Mijn doel van dit artikel is om een stel handvatten te geven die het creativiteitsproces in Organisaties, Managementteams, Werkgroepen en Individuen kunnen stimuleren.

john-cleese

John Cleese is een Britse schrijver, acteur, komiek en mede-eigenaar van de hit serie "Fawlty Towers". Hij werd bijzonder bekend door zijn deelname aan de populaire Monty Python sketches: "The Ministery of Silly Walks en de Dead Parrot Act" (wikipedia).

"Telling someone to be creative is easy, it's only being it, what's difficult." ~ John Cleese

In een gedateerde video uit 23 januari 1991 deelt John Cleese zijn visie over creativiteit in management. Hij haalt diverse studies en onderzoekers aan zoals Donald Mackinnon over 'Creativity' en 'Play', Sigmund Freud over de Psychoanalyse en Brian Bates over een plafond omtrent wetenschappelijke ontdekkingen over creativiteit. Een aantal key-points uit de video van John Cleese:

  • Creativiteit kan niet worden uitgelegd
  • Creativiteit is geen talent, maar een manier van werken
  • Creativiteit is geen mogelijkheid die je wel of niet hebt
  • Een Closed-mode is niet bevorderlijk voor creativiteit
  • Creativiteit is niet gerelateerd aan IQ

Mackinnon toonde aan dat je 'mindset' bepalend is voor de mate van creativiteit. John Cleese en Dr Robyn Skinner onderzochten het werk van Mackinnon en ontdekten dat mensen in een "open- en closed-mode" kunnen werken. De open-mode is het meest bevorderlijk voor het creativiteitsproces en zij noemen dit een "childlike mindset", wat betekent dat je 'spelenderwijs' omgaat met de taak voorhanden. Hoe je in een childlike of open-mode terecht komt, licht ik later in dit artikel verder toe. De open-mode is voor het oplossen van problemen en uitdagingen. In deze mode ervaar je geen druk, heb je geen specifiek doel, ben je vrolijk en nieuwsgierig. Wanneer je een oplossing hebt gevonden, switch je naar een closed-mode om de oplossing kritisch te onderzoeken en beoordelen. Als er vervolgens nog aanpassingen gedaan moeten worden, switch je weer naar een open-mode. Hier zit echter een probleem; John Cleese stelt namelijk dat we vaak niet eens in een open-mode terecht komen. We blijven hangen in de closed-mode, omdat we verslaafd zijn aan het gevoel van probleemoplossen. We staan tijdens het werk constant onder druk en doen niets anders dan het fixen van allerlei dagelijkse problemen. In de closed-mode ben je gefocust, doelgericht en ervaar je meer spanning, stress en staat humor ver op de achtergrond.

Wat is creativiteit? 

Tot zover kan ik nog niet zoveel met het begrip creativiteit. Het is vaag, mysterieus en onbekend. Ik weet nu wat creativiteit niet is, maar blijf achter met de vraag: "Wat is het dan, wel?". Een volledig, definitief, wetenschappelijk en allesomvattend antwoord kan ik je helaas niet geven. Wel kan ik de informatie uit de video van John Cleese koppelen aan de theorie van David Eagleman over creativiteit. Verder beschrijf ik hoe Albert Einstein creativiteit gebruikte om zijn natuurkundige problemen op te lossen.

Mijn eigen definitie van creativiteit is:

"Creativiteit is het laten samensmelten van diverse referentiekaders waarmee de onderbewuste geest kan gaan spelen, wat kan leiden tot vernieuwende inzichten, ideeën of oplossingen."

John Cleese stelt dat je de onderbewuste geest moet laten spelen met het probleem voorhanden en dat je twee of meerdere "frameworks of reference" met elkaar laat interacteren. Dit sluit naadloos aan bij de uitspraak van Eagleman: "It's all about bending, breaking and blending" waarmee hij zegt dat creativiteit gaat om het samensmelten en fuseren van diverse disciplines. Hij zegt dat onze hersenen reeds bekende en onbekende informatie samenvoegen, wat het creativiteitsproces definieert. Einstein begreep dit proces en de kracht van het onderbewuste maar al te goed en bedacht daarop een geniale constructie. Wanneer hij voor een theoretische uitdaging stond liet hij zichzelf in slaap vallen en speelde en danste hij in gedachten met zijn probleemstelling. Hij hield twee stalen kogels vast en probeerde zo lang mogelijk op de grens tussen waak en slaap te blijven, zodat zijn onderbewuste en bewuste geest optimaal konden samenwerken. Wanneer hij dan uiteindelijk in slaap viel, kelderden de stalen kogels met een klap op de grond en werd hij abrupt uit zijn slaap getrokken. Hij greep vervolgens zijn pen en papier, beschreef alles wat hij zich kon herinneren en analyseerde zijn eigen gedachten opzoek naar een geniale ontdekking, die hij zoals we weten, herhaaldelijk heeft gevonden.

einstein

Mijn eigen implementatie van creativiteit:

Zelf creëer ik ook mijn eigen creatieve momenten om over theorieën, probleemstellingen en uitdagingen na te denken. Bewust plaats ik tijdens meditatiesessies een stelling in mijn achterhoofd of laat ik mezelf al mijmerend over een theorie in een schommelstoel in slaap vallen. Ik positioneer mezelf dusdanig in de schommelstoel dat ik wakker schrik van het gevoel achterover te vallen wanneer ik in slaap val (dit is echter geen 100% succes garantie).

Hoe werkt het?

Uitleggen hoe dit neurologisch precies werkt is niet het doel van dit artikel, maar wellicht dat je wel geïnteresseerd bent om te weten hoe dit zit. In dat geval raad ik je het boek van Anthony Brandt & Davind Eagleman: "The Runaway Species" aan of de documentaire: "The Creative Brain" van David Eagleman op Netflix. Met dit artikel probeer ik echter wel, a.d.h.v. John Cleese zijn theorie, een stel handvatten te geven die het creativiteitsproces kunnen stimuleren. Hij benoemd een aantal voorwaarden waaraan voldaan moet worden, om zodoende in een open-mode of childlike mindset te kunnen komen, waarbij het creativiteitsproces ten volste benut of geactiveerd kan worden:

  1. Ruimte: Creëer een stilteruimte, die afgesloten is van de buitenwereld. In deze ruimte mag en wil je niet gestoord worden. Je creativiteit moet de vrije loop kunnen gaan.
  2. Tijd: Reserveer een specifiek moment in je agenda met een begin- en eindtijd. Blok dit ook echt af in je agenda, zodat je daadwerkelijk alle tijd hebt.
  3. Tijd: Geef je brein tijd om te wennen. In de eerste 15 minuten ervaar je namelijk weerstand en dwalen je gedachten af naar alles wat je nog zou moeten doen. Beperk de creatieve sessie tot slechts maximaal 90 minuten (inclusief breintijd).
  4. Vertrouwen: Wees niet bang om fouten te maken en vertrouw op jezelf. Niets is fout in deze creatieve sessies! De gekste ideeën zijn welkom en kunnen de aanleiding zijn tot een geniale ingeving.
  5. Humor: Maak vooral plezier en heb het naar je zin. Dit zorgt ervoor dat je sneller in de Open-mode en childlike mindset terecht komt. Wees speels en positief.

Extra opmerkingen: Houd het desbetreffende onderwerp in gedachten. Draai er omheen, speel ermee, dans ermee en laat je gedachten afdwalen. Blijf echter relatief dicht bij het onderwerp. Zoek anderen om mee te sparren, maar houd rekening met elkaars persoonlijkheden. Wees daarnaast positief en onthoud: Niets = fout!

Zelf vind ik dergelijke onderwerpen super interessant en ben ik altijd op zoek naar mensen met soortgelijke interesses om mee in gesprek te gaan. Wil jij hier ook graag over discussiëren, maar ken je niemand in je omgeving? Neem dan gerust contact met me op en laten we vanuit daar een verkennend en creatief gesprek voeren.

Succes en vooral veel plezier met wellicht een nieuwe manier om creativiteit te implementeren in je werkwijze.

Mike Meijer

Interesse? Neem contact op met

Mike Meijer

Gerelateerde artikelen

#6 Mike en Andrei in gesprek

In deze aflevering hebben ze het over Gallup. Mike en Andrei hebben het over de training die Andrei recent heeft gevolgd bij Gallup om Certified Strengthsfinder Coach te worden.

Lees meer

#5 Mike en Andrei in gesprek

Een gesprek over historie van de test, de validiteit van de test én de impact van de test op zakelijk vlak én persoonlijk vlak!

Lees meer